BÀN CHÂN BẸT VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG CÓ THỂ ĐẾN HỆ CƠ XƯƠNG KHỚP

Bàn chân bẹt, còn được gọi là bàn chân phẳng, là tình trạng vòm cong ở mặt trong bàn chân thấp hoặc khó quan sát khi đứng. Khi cơ thể dồn trọng lượng xuống chân, phần giữa lòng bàn chân có thể tiếp xúc với mặt đất trên diện tích rộng hơn. Đây là đặc điểm có thể gặp ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trưởng thành.

Sự hiện diện của bàn chân bẹt không đồng nghĩa với việc hệ xương khớp chắc chắn có vấn đề. Nhiều trẻ nhỏ có vòm chân chưa phát triển hoàn chỉnh nhưng vẫn đi lại, chạy nhảy bình thường. Một số người trưởng thành cũng có vòm bàn chân thấp mà không xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào. Điều cần quan tâm hơn là bàn chân có gây đau, thay đổi dáng đi hoặc làm hạn chế khả năng vận động hay không.

VÒM BÀN CHÂN CÓ VAI TRÒ GÌ?

Vòm bàn chân là một phần quan trọng trong cơ chế nâng đỡ cơ thể. Cấu trúc này góp phần phân bổ trọng lượng, hấp thụ lực và giúp bàn chân thích nghi với bề mặt trong quá trình đứng hoặc di chuyển.

Khi vòm chân hạ thấp, cách bàn chân tiếp nhận và truyền lực có thể thay đổi. Một số người có xu hướng nghiêng bàn chân vào trong khi chịu trọng lượng, từ đó làm thay đổi hoạt động của cổ chân và các khớp ở chi dưới. Cơ và gân quanh bàn chân có thể phải làm việc nhiều hơn để duy trì sự ổn định.

Tuy nhiên, những thay đổi này không xảy ra với mức độ giống nhau ở mọi người. Khả năng ảnh hưởng còn phụ thuộc vào độ linh hoạt của vòm, cấu trúc xương, sức mạnh cơ, trọng lượng cơ thể, cường độ vận động và các vấn đề sức khỏe đi kèm.

BÀN CHÂN BẸT CÓ THỂ GÂY ĐAU Ở NHỮNG VỊ TRÍ NÀO?

Khi bàn chân bẹt có triệu chứng, người bệnh có thể cảm thấy đau hoặc mỏi ở lòng bàn chân, vùng vòm, gót chân hoặc quanh mắt cá. Khó chịu thường dễ nhận thấy hơn sau khi đứng lâu, đi bộ nhiều, chạy hoặc tham gia các hoạt động thể chất kéo dài.

Trong một số trường hợp, sự thay đổi cơ học của bàn chân có thể làm người bệnh cảm thấy căng tức ở cẳng chân hoặc đau quanh đầu gối. Một số người còn có cảm giác khó chịu ở vùng hông hoặc lưng do cách giữ thăng bằng và tư thế vận động thay đổi. Tuy nhiên, đau ở những vị trí này không thể mặc nhiên quy cho bàn chân bẹt mà cần đánh giá các nguyên nhân khác nếu triệu chứng xuất hiện.

Người thường xuyên vận động với cường độ cao nên chú ý nếu tình trạng mỏi hoặc đau xuất hiện lặp đi lặp lại, đặc biệt khi triệu chứng ngày càng đến sớm hơn trong mỗi buổi tập.

BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ EM CÓ PHẢI LUÔN BẤT THƯỜNG?

Ở trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi, bàn chân phẳng thường liên quan đến quá trình phát triển tự nhiên. Hệ xương, cơ, gân và dây chằng chưa hoàn thiện, trong khi mô mềm dưới lòng bàn chân còn tương đối dày nên vòm có thể chưa biểu hiện rõ.

Khi trẻ lớn lên, vòm bàn chân có thể dần hình thành. Một số trẻ vẫn duy trì bàn chân bẹt nhưng không đau và không gặp trở ngại khi vận động. Vì vậy, cha mẹ nên chú ý đến chức năng thay vì chỉ quan sát hình dáng lòng bàn chân.

Nếu trẻ thường xuyên than đau chân, nhanh mỏi, chạy nhảy khó khăn, đi không vững, dễ vấp ngã hoặc có dáng đi thay đổi rõ rệt, nên đưa trẻ đi kiểm tra. Không nên tự ý sử dụng dụng cụ chỉnh hình chỉ dựa trên hình ảnh bàn chân phẳng.

NHẬN BIẾT VÀ CHẨN ĐOÁN BÀN CHÂN BẸT

Quan sát bàn chân khi đứng có thể giúp phát hiện dấu hiệu ban đầu nhưng chưa đủ để đánh giá toàn diện. Khi thăm khám, bác sĩ có thể quan sát dáng đứng, dáng đi và kiểm tra bàn chân ở nhiều tư thế.

Động tác nhón chân có thể được sử dụng để đánh giá độ linh hoạt của vòm. Nếu vòm xuất hiện khi nhón chân nhưng hạ xuống khi đứng chịu trọng lượng, đây có thể là dạng bàn chân bẹt linh hoạt. Ngoài ra, bác sĩ có thể kiểm tra khả năng vận động của khớp, sức mạnh cơ, tình trạng gân và vị trí gây đau.

Trong trường hợp cần khảo sát cấu trúc hoặc tìm nguyên nhân gây triệu chứng, X-quang, CT, siêu âm hoặc MRI có thể được chỉ định tùy tình trạng. Không phải tất cả người có bàn chân bẹt đều cần thực hiện chẩn đoán hình ảnh.

HƯỚNG HỖ TRỢ VÀ ĐIỀU TRỊ

Nếu bàn chân bẹt không gây đau và không ảnh hưởng đến vận động, người bệnh thường có thể theo dõi mà không cần điều trị đặc hiệu. Khi xuất hiện triệu chứng, các biện pháp hỗ trợ có thể bao gồm điều chỉnh hoạt động, lựa chọn giày dép vừa chân và phù hợp với nhu cầu vận động.

Các bài tập tăng cường cơ bàn chân, cổ chân và cẳng chân có thể giúp cải thiện sức mạnh cũng như khả năng kiểm soát vận động. Vật lý trị liệu có thể được cân nhắc trong một số trường hợp. Dụng cụ hỗ trợ vòm cũng có thể giúp giảm khó chịu ở người phù hợp, nhưng nên sử dụng dựa trên đánh giá chuyên môn.

Duy trì trọng lượng cơ thể hợp lý cũng góp phần hạn chế tải trọng lên bàn chân. Nếu đau kéo dài, sưng tái diễn, khó đi lại hoặc triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng xử trí phù hợp. Nhìn chung, bàn chân bẹt cần được đánh giá dựa trên cả hình dạng, triệu chứng và chức năng thay vì chỉ dựa vào độ cao của vòm chân.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng giày cho bé bàn chân bẹt tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.